PUB: Nieuw boek over H. & F. Mayer van den Bergh

Ulrike Müller

Thuis in een museum. Het verhaal van Henriëtte en Fritz Mayer van den Bergh

Hannibal Books

2021

Het boek ‘Thuis in een museum’ duikt in de boeiende geschiedenis van ons museum en haar grondleggers Henriëtte en Fritz Mayer van den Bergh. Auteur Ulrike Müller schetst de persoonlijkheden achter de verzameling, hun familiale achtergrond en internationaal netwerk, hun passies en hun modus operandi. Met heel wat citaten en onuitgegeven 19de-eeuws fotomateriaal is dit een prachtig tijdsdocument van de Antwerpse belle époque. Het boek is verschenen bij Hannibal Books.

‘Thuis in een museum. Het verhaal van Henriëtte en Fritz Mayer van den Bergh’ beschrijft het bijzondere ontstaan van ons museum. Dat herinnert aan twee personen, Henriëtte Mayer van den Bergh (1838−1920) en Fritz Mayer van den Bergh (1858−1901). De hele collectie werd bijeengebracht door Fritz. Na zijn vroegtijdige en onverwachte overlijden was het zijn moeder Henriëtte die het gebouw voor zijn kunstwerken liet optrekken.

Moeder en zoon

‘Thuis in een museum’ belicht voor het eerst de cruciale rol van Henriëtte van den Bergh. De lezer krijgt een inkijk in de familiale achtergrond, het internationale netwerk, de passies en de modus operandi van moeder en zoon.

‘De door mijn zoon verzamelde kunstobjecten, die hij me heeft nagelaten, zijn me eerder in bewaring dan in eigendom gegeven.’ - Henriëtte Mayer van den Bergh
Over de auteur

Ulrike Müller is kunsthistorica en gespecialiseerd in de Belgische verzamel- en museumgeschiedenis. In 2019 behaalde ze een doctoraat met een proefschrift over private kunst- en antiekverzamelaars en hun rol in het publieke culturele leven in Brussel, Antwerpen en Gent tijdens de lange negentiende eeuw (ca. 1780−1914). Ze werkt als wetenschappelijk medewerker in het Museum Mayer van den Bergh en is daarnaast als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan het Centrum voor Stadsgeschiedenis van de Universiteit Antwerpen.

Meer info of de websites van het museum en de uitgever.

CONF: Congres Cultures of Belgian Space (15-16 Oct. 2021, Hingene)

Internationaal congres Cultures of Belgian Space - Cultures de l'Espace belge (1850-1924)

15 - 16 October

Kasteel D'Ursel (Hingene) & Emile Verhaerenmuseum (Puurs-Sint-Amands) 

Organ.: KU Leuven i.s.m. UGent & ULB, en met de steun van FWO, FNRS & lokale partners

Keynote: Patrick McGuinness (St Anne's College, Oxford, UK) 

Programma hier.

JOB: projectmedewerker FRIABLE (Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België)

De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België 
werven een Wetenschappelijk Assistent aan
(op contractuele basis) in de context 
van het Brain 2.0-project FRIABLE
Deadline voor kandidaturen: 15 september 2021

FRIABLE. Valorisation and Preservation of friable medium on paper. Case Study on the collection of the Royal Museums of Fine Arts of Belgium (RMFAB) is een vierjarig netwerkproject van het programma BRAIN-be 2.0 (Federaal Wetenschapsbeleid – Belspo). Het project heeft tot doel de kwetsbaarheid te bestuderen van moderne werken op papier gemaakt met poedervormige materialen (pastel, houtskool en krijt), een protocol uit te werken om de instandhouding ervan te garanderen en professionals op te leiden voor een betere preventieve conservering van dit soort werken. Het project steunt op een holistische benadering, waarbij kennis uit de (technische) kunstgeschiedenis, conservering en ingenieurswezen worden samengebracht voor een beter begrip van de toestand van een nationale collectie en een efficiënter riskmanagement. Het uitgangspunt van het project is tweeledig: 1) in het algemeen, de uitdagingen van preventieve conservering in verband met de kwetsbaarheid van poedervormige materialen die bij het creëren van kunstwerken worden gebruikt, en 2) meer specifiek, de dagelijkse uitdagingen bij het beheer en de conservering van het grote aantal van zulke kunstwerken uit de collectie moderne kunst op papier van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België – KMSKB (tekeningen, pastellen, aquarellen, etsen, foto’s gemaakt sinds ongeveer 1800). De KMSKB treden op als coördinator. De Katholieke Universiteit Leuven, het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, de Ecole nationale supérieure des arts visuels (La Cambre) en het Rijksmuseum Amsterdam zijn onze partners. In het kader van het project FRIABLE werft de KU Leuven ook een doctoraatsstudent(e) aan. Het project wordt opgevolgd door een wetenschappelijk comité van internationale deskundigen.

Als lid van de wetenschappelijke staf van de KMSKB zal u met name worden betrokken bij de uitvoering van de Workpackages 3. Corpus selection and Cataloguing, 6. Establishment of a methodology for Risk Assessment of Collections of Modern Friable Media, 7. Scientific and public output/ outreach en 8. Valorisation, dissemination, exploitation of results van het FRIABLE-project. In het kader van uw rol van wetenschappelijk medewerker/medewerkster bent u ook medeverantwoordelijk voor de projectrapporten aan de POD Wetenschapsbeleid en werkt u nauw samen met de andere projectteamleden. 

De voorgestelde functie is bedoeld ter versterking van het team met betrekking tot de studie en documentatie van de werken in het corpus, de totstandbrenging van verschillende instrumenten, de verspreiding van kennis en onderzoeksresultaten alsook de algemene organisatie van het project.

De belangrijkste taken zijn:

• De (technische) beschrijving, studie en documentatie van de werken op papier en van hun geschiedenis wat betreft de algemene corpus van het onderzoeksproject

• De digitale registratie van de onderzoeksgegevens (beheer databank collectie/project)

• Synthetiseren van de gegevens en onderzoeksresultaten en deelnemen aan het opstellen van wetenschappelijke en vulgariserende teksten

• Hulp bij de voorbereiding van de verschillende workpackages

• Hulp bij het opstellen van conditierapporten

• Hulp bij het samenstellen van synthese-instrumenten betreffende schade en risico’s, terminologie, ...

• Actieve deelname aan de communicatie over het project in elke gewenste vorm (colloquium, verslagen, notulen van vergaderingen, publicatie van informatieve teksten, focustentoonstelling, website …)

Voor meer informatie: zie gedetailleerde vacature op de website van de KMSKB

Deadline voor kandidaturen: 15 september 2021

EXH: Online tentoonstellingen Franse en andere Europese musea

Online tentoonstellingen Franse en andere Europese musea

Initiatieven van verschillende musea
Online

België heeft zijn grenzen geopend. Voor een tentoonstellingsbezoek in Frankrijk moeten we echter nog even geduld uitoefenen. In afwachting van een heropening van de Franse musea voorzien halverwege mei, hierbij alvast twee tentoonstellingen die online te bezoeken zijn:

- Les Sculpteurs du travail (Musée Camille Claudel, Nogent-sur-Seine, wordt verlengd tot einde van de zomer 2021): Musee Camille Claude en visite virtuelle 360° (visite-virtuelle360.fr)

- Un duel romantique, Le Giaour de Lord Byron par Delacroix (Musée national Eugène Delaxroix, Parijs, 16 december 2020 - 23 augustus 2021): Présentation de l'exposition "Un duel romantique, Le Giaour de Lord Byron par Delacroix " - Musée Delacroix (musee-delacroix.fr)

Ook enkele exposities die amper of helemaal niet toegankelijk waren voor (fysieke) bezoekers, leven online verder:

- Léon Spilliaert (1881-1946). Lumière et solitude (Musée d'Orsay, Parijs, 13 oktober 2020 - 10 januari 2021): Musée d'Orsay: Léon Spilliaert (1881-1946). Lumière et solitude (musee-orsay.fr)

- Aubrey Beardsley (1872-1898) (Musée d'Orsay, Parijs, 13 oktober 2020 - 10 januari 2021): Musée d'Orsay: Aubrey Beardsley (1872-1898) (musee-orsay.fr)

- François Auguste Biard. Peintre voyageur (Musée Victor Hugo, Parijs, 5 november 2020 - 11 april 2021): Visite en ligne - Exposition François -Auguste Biard] (betalend, digitaal ticket: 5 euro)

Verder ook nog digitaal te bezoeken:

- Dekadenz und dunkle Träume. Der belgische Symbolismus (Alte Nationalgalerie, Berlijn, 18 september 2020 - 17 januari 2021): Alte Nationalgalerie - Dekadenz und dunkle Träume. Der belgische Symbolismus (smb.museum)

- Canova | Thorvaldsen. La nascita della scultura moderna (Gallerie d'Italia, Milaan, 25 oktober 2019 - 28 juni 2020): Virtual tour Canova Thorvaldsen_IT (gallerieditalia.com)

CFP: Veerkracht! Wegen uit de crisis, 1780-1940

CFP: Veerkracht! Wegen uit de crisis, 1780-1940
Congres Werkgroep De Moderne Tijd
Amsterdam, vrijdag 3 december 2021
Deadline papervoorstellen: 15 mei 2021
Keynote-spreker: Prof. dr. Beatrice de Graaf

Anton Muttenthaler, Hans Welgemoed (Amsterdam, Rijksmuseum)

De coronapandemie heeft ons lange tijd in de greep gehouden, maar langzaam lijkt er zicht op verbetering en misschien zelfs een einde van de crisis. Het ‘nieuwe normaal’ heeft een groot beroep gedaan op onze mentale en fysieke veerkracht. Veerkracht omvat het vermogen om terug te buigen, te weerstaan en te herstellen en kan zowel op het individuele als collectieve niveau betrekking hebben: niet alleen een persoon, maar ook een samenleving kan veerkrachtig zijn. Het begrip is niet nieuw, maar circuleerde al in de negentiende eeuw. Tijdens de choleracrisis van 1832 was het zelfs trending topic: de kranten stonden bol van de oproepen om veerkracht te tonen. Men kon zelfs poeder kopen dat de veerkracht zou verhogen.

Veerkracht is al decennialang een sleutelbegrip binnen academische kringen (resilience), en wordt vanuit meerdere disciplines bestudeerd: de economie, de culturele studies, de sociale wetenschappen, de politicologie enzovoort. Ook in de geschiedwetenschap staat het thema de laatste tijd volop in de belangstelling. Of het nu gaat om de omgang met rampspoed, het standhouden van politieke instituties in revolutietijd of het aanpakken van economische crises in het verleden: verschillende grote onderzoeksprojecten hebben recent aandacht besteed aan het onderwerp veerkracht.

Met dit congres onderzoeken we hoe veerkracht tot uiting kwam in Nederland en Vlaanderen in de periode 1780-1940 vanuit een multidisciplinair perspectief. We kijken daarbij zowel naar collectieve als individuele veerkracht. Welke routes bewandelden overheden om uit een crisis te geraken? Welk herstellend vermogen lieten godsdienstige, politieke en culturele gemeenschappen zien na ontwrichtende gebeurtenissen? En op het individuele niveau: hoe toonden burgers veerkracht? Hoe gaven dichters, musici en schilders uiting aan mentale weerbaarheid? Waar putten ze hoop en inspiratie uit en hoe visualiseerden zij de nieuwe toekomst, na de crisis?

Door meerdere subthema’s centraal te stellen, willen we de aandacht vestigen op de verschillende exit-strategieën die gebruikt werden om crises in het verleden te overwinnen. Daarbij houden we oog voor de complexiteit van een begrip als veerkracht. Wat is bijvoorbeeld de relatie met kwetsbaarheid? Op het eerste gezicht lijken beide begrippen twee kanten van dezelfde medaille te zijn. Maar veronderstelt veerkracht altijd een voorafgaande periode van neergang en tegenslag?

Subthema’s die in de bijdragen mogelijk aan bod kunnen komen zijn:
- De verbeelding en uiting van veerkracht (literatuur, muziek, schilderkunst)
- De persoonlijke uitweg uit crises (veerkracht in egodocumenten)
- Economische veerkracht (omgang met economische neergang en verval)
- Veerkracht en religie (nieuwe geloofsbewegingen, Réveil, religie als troost/inspiratie)
- Veerkracht en politiek (omgang met revolutie/machtsverlies, institutionele veerkracht)
- Veerkracht en ziekte (fysieke weerstand, bestrijding epidemieën)
- Veerkracht en wetenschappelijke kennis (vooruitgangsdenken, techniek)
- Beleid, bestuur en recht rondom rampen (crisismanagement, rampenbestrijding)
- Veerkracht en sociabiliteit (onderwijs, heropvoeding, maakbaarheidsidealen)

Papervoorstellen over deze en andere binnen het congresthema passende onderwerpen zijn welkom. Belangstellenden kunnen een voorstel van max. 300 woorden en een (beknopte) biografische beschrijving indienen vóór 15 mei 2021. Zo snel mogelijk daarna wordt uitsluitsel gegeven over de selectie. Abstracts kunnen worden gezonden aan Lotte Jensen (l.jensen@let.ru.nl), die ook informatie kan geven over het congres.